Με δεδομένο ότι οι ελαιώνες βρίσκονται στο φαινολογικό στάδιο της ανθοταξίας, η Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Μεσσηνίας εφιστά την προσοχή των ελαιοκαλλιεργητών στα παρακάτω:
ΓΛΟΙΟΣΠΟΡΙΟ
Κατά την περσινή καλλιεργητική περίοδο, λόγω των κλιματικών κυρίως συνθηκών που επικράτησαν, ευνοήθηκε σημαντικά η ανάπτυξή του. Σε ελαιώνες που υπάρχει αρκετό διαχειμάζων μόλυσμα είτε από προσβεβλημένους μουμιοποιημένους καρπούς που παρέμειναν στο δέντρο είτε από τους μουμιοποιημένους καρπούς στο έδαφος, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για την προσβολή της νέας βλάστησης. Η προσβολή των ανθέων θεωρείται το πιο κρίσιμο στάδιο για την εγκατάσταση και εξέλιξη του μύκητα, γιατί η προσβολή κατά το στάδιο αυτό αποτελεί την βάση για την εξάπλωση της ασθένειας. Κατά το στάδιο της άνθησης, γίνεται η εγκατάσταση του παθογόνου στα δέντρα. Η μεταφορά του μολύσματος στα άνθη της ελιάς, γίνεται με τον αέρα και την υψηλή σχετική υγρασία. Το μόλυσμα μπορεί να διαδοθεί εύκολα, χωρίς να χρειαστεί η «βοήθεια» κάποιας ισχυρής βροχόπτωσης. Αυτές οι μολύνσεις λέγονται πρωτογενείς μολύνσεις, και στόχος είναι να περιοριστούν ώστε να υπάρχουν υγιή άνθη που θα δώσουν στο τέλος υγιείς καρπούς. Αυτό το στάδιο είναι και το πιο κρίσιμο για τον έλεγχο του γλοιοσπορίου.
Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της ασθένειας απαιτούνται καλλιεργητικά μέτρα και μέτρα χημικού ελέγχου: αφαίρεση κλαδιών με μουμιοποιημένους καρπούς, ορθολογικό κλάδεμα για καλύτερο αερισμό του δένδρου και μείωση της σχετικής υγρασίας στο εσωτερικό της κόμης, ελαφριά κατεργασία του εδάφους για ενσωμάτωση των μουμιοποιημένων καρπών, πρόγραμμα ψεκασμών με εγκεκριμένα μυκητοκτόνα τις περιόδους αιχμής της ανάπτυξης του μύκητα, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης της ετικέτας του φυτοπροστατευτικού. Για να είναι αποτελεσματικοί οι ψεκασμοί πρέπει να γίνεται καθολικός ψεκασμός του δένδρου με πλήρη διαβροχή αυτού. Ο σημαντικότερος ψεκασμός, ο οποίος συμπίπτει με τα αρχικά μολύσματα είναι κατά το κρόκιασμα των ταξιανθιών (όταν έχει ανοίξει το 3% – 5% των ανθέων). Σε περιοχές που έχουν υψηλή πίεση προσβολής γλοιοσπορίου συνιστάται επιπλέον επέμβαση στο νεαρό καρπίδιο, αμέσως μετά την καρπόδεση.
ΚΥΚΛΟΚΟΝΙΟ
Μυκητολογική ασθένεια που ενδημεί σε περιοχές με αυξημένη υγρασία. Προσβάλλονται κυρίως τα φύλλα την άνοιξη και νωρίς το καλοκαίρι, τα δέντρα εξασθενούν κατά την περίοδο αυτή από πρόωρη αποφύλλωση των κλαδιών που βρίσκονται χαμηλά. Οι χρόνιες προσβολές προκαλούν μειωμένη παραγωγή που εξελίσσεται σε ακαρπία.
Τα συμπτώματα είναι χαρακτηριστικές κυκλικές καστανές κηλίδες που σχηματίζονται στην πάνω επιφάνεια των φύλλων, γνωστές ως “μάτια παγωνιού”. Οι μολύνσεις της άνοιξης προέρχονται από τα προσβεβλημένα φύλλα και διασπείρονται στα νεαρά φύλλα με βροχερό ή υγρό καιρό και σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες.
Τα μέτρα αντιμετώπισης είναι το κατάλληλο κλάδεμα για τη βελτίωση των συνθηκών αερισμού των δέντρων και τον περιορισμό της υγρασίας καθώς και ο ψεκασμός με χαλκούχα ή άλλα εγκεκριμένα μυκητοκτόνα. Οι επεμβάσεις με χαλκό επιτρέπονται μέχρι το κρόκιασμα των ανθοταξιών, δηλ. λίγο πριν την άνθιση.
ΚΕΡΚΟΣΠΟΡΑ
Mυκητολογική ασθένεια που επίσης προκαλεί πρόωρη φυλλόπτωση στην ελιά. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η εμφάνιση σκούρου βελούδινου μεταχρωματισμού μόνο στην κάτω επιφάνεια παλαιών φύλλων. Στην πάνω επιφάνεια των φύλλων σχηματίζονται ακανόνιστες χλωρωτικές ή κίτρινες κηλίδες, διαδοχικά ξηράνσεις που καταλήγουν σε πρόωρη φυλλόπτωση.
Σε ελαιώνες περιοχών με συνθήκες υψηλής υγρασίας, αρδευόμενους, με πυκνή βλάστηση παρατηρούνται συχνότερα προσβολές. Ο βροχερός καιρός ευνοεί και διασπείρει την κερκόσπορα.
Κατάλληλο κλάδεμα περιορίζει την ασθένεια. Είναι σημαντικό να προληφθεί η ανοιξιάτικη διασπορά του μύκητα στα νέα φύλλα. Συστήνεται ο ψεκασμός χαλκούχων και άλλων εγκεκριμένων μυκητοκτόνων που έχουν δράση και κατά του κυκλοκόνιου.
ΚΑΛΟΚΟΡΗ
Πολυφάγο έντομο με δευτερεύοντα ξενιστή την ελιά. Κατά τόπους, περιστασιακά προσβάλει την ελιά αποκόπτοντας μυζητικά μέρος ή ολόκληρη την ανθοταξία. Κρίσιμη περίοδος προσβολών είναι από το σχηματισμό των ανθοταξιών μέχρι το κρόκιασμα, λίγο πριν την άνθιση.
Η αντιμετώπιση της καλόκορης πρέπει να βασίζεται στην παρακολούθηση των πληθυσμών της πάνω στα ελαιόδενδρα από την αρχική ανάπτυξη της ταξιανθίας και μέχρι πριν την άνθηση. Η παρακολούθηση γίνεται με κτυπήματα τυχαίων κλάδων για κατάρριψη, συλλογή και καταμέτρηση των ατόμων του εντόμου πάνω από κατάλληλο υποδοχέα (π.χ. πλαστικό δίσκο ή ύφασμα). Εάν βρεθούν περισσότερα από 5 άτομα (νύμφες ή/και ενήλικα) ανά κλαδί ελιάς τότε θεωρείται ότι δικαιολογείται ψεκασμός. Γενικά, επειδή τρέφεται κατά προτίμηση από την τρυφερή ποώδη βλάστηση των ζιζανίων του και λιγότερο από την βλάστηση της ελιάς, συνιστάται να διατηρείται ο ζιζανιοτάπητας (τα ζιζάνια) στον ελαιώνα μέχρι την άνθηση ώστε να αποφευχθεί η μετακίνηση των πληθυσμών του εντόμου από τα ζιζάνια στα ελαιόδενδρα. Γενικά, σε ελάχιστες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η προσφυγή σε χημική επέμβαση και μόνο όταν διαπιστωθούν υψηλοί πληθυσμοί του.
ΨΥΛΛΑ ή ΒΑΜΒΑΚΑΔΑ
Πρόκειται για μικρά έντομα. Την άνοιξη ωοτοκούν στις αναπτυσσόμενες ταξιανθίες. Η προσβολή τους είναι χαρακτηριστική καθώς αναπτύσσονται κατά αποικίες ατόμων που παράγουν λευκό κηρώδες έκκριμα που μπορεί να καλύπτει τις ανθοταξίες και τους βλαστούς (βαμβακάδα). Μυζούν τον φυτικό χυμό και με τη βαμβακάδα που παράγουν θεωρείται ότι μπορεί να εμποδίσουν την άνθηση και τη γονιμοποίηση και άρα να μειώσουν την καρπόδεση. Ωστόσο υπάρχουν αρκετά έντομα (αρπακτικά) που μειώνουν τον πληθυσμό της ψύλλας με φυσικό τρόπο (βιολογική αντιμετώπιση). Γενικά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις απαιτείται ψεκασμός εναντίον αυτού του εντόμου.
ΠΥΡΗΝΟΤΡΗΤΗΣ
Την περίοδο αυτή οι προνύμφες της διαχειμάζουσας φυλλόβιας γενεάς τρέφονται από την τρυφερή βλάστηση και τις ανθοταξίες. Η πρώτη γενεά αναπτύσσεται στα άνθη (ανθόβια γενεά). Τα ενήλικα που θα προκύψουν από τις προνύμφες που τράφηκαν στις ταξιανθίες, θα ωοτοκήσουν στα κλειστά άνθη της ελιάς. Οι προνύμφες ζημιώνουν τα άνθη τρεφόμενες από αυτά αλλά η ζημιά δεν είναι συνήθως σημαντική. Ωστόσο, σε υψηλούς πληθυσμούς μπορεί να χρειαστεί ψεκασμός κατά την έναρξη της άνθησης.
ΜΑΡΓΑΡΟΝΙΑ
Οι προνύμφες του εντόμου προσβάλλουν την τρυφερή βλάστηση (κορυφές και φύλλα τρυφερών βλαστών, κλειστά άνθη). Σε περιοχές που υπήρξε σημαντική προσβολή κατά την περασμένη καλλιεργητική περίοδο συστήνεται ψεκασμός με ένα εγκεκριμένο για την καλλιέργεια εντομοκτόνο επαφής.