Ανάγκη άμεσης εθνικής και ευρωπαϊκής παρέμβασης για την προστασία του ελληνικού ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης της FSANZ (Proposal P1067 – Health Star Rating System)
Η «Ένωση Μεσσηνίας», δραστηριοποιούμενη σε έναν από τους σημαντικότερους ελαιοκομικούς νομούς της χώρας, εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την εν εξελίξει δημόσια διαβούλευση της Food Standards Australia New Zealand (FSANZ) σχετικά με την Πρόταση P1067 – “Health Star Rating System (First Call for Submissions)” η οποία προβλέπει την υποχρεωτική εφαρμογή του συστήματος Health Star Rating (HSR) στα συσκευασμένα τρόφιμα.
Από τις μέχρι σήμερα τεχνικές παρεμβάσεις και τα στοιχεία της διαβούλευσης προκύπτει ότι η προτεινόμενη μεθοδολογία ενδέχεται να οδηγήσει σε στρεβλή αξιολόγηση του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς, αποδίδοντας υπέρμετρη βαρύτητα σε επιμέρους δείκτες, όπως τα κορεσμένα λιπαρά και το νάτριο, χωρίς να αποτυπώνει τη συνολική διατροφική αξία των προϊόντων, τη σύνθεση των λιπαρών οξέων, τις φυσικές πολυφαινόλες και τα αποδεδειγμένα οφέλη της Μεσογειακής Διατροφής. Τα ζητήματα αυτά έχουν ήδη επισημανθεί στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Αυστραλία αποτελεί αγορά στρατηγικής σημασίας για τις εξαγωγές ελληνικών προϊόντων ελιάς και ελαιολάδου.
Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του International Olive Council (IOC):
• Η Αυστραλία εισήγαγε κατά την ελαιοκομική περίοδο 2024/2025 περισσότερους από 42.000 τόνους ελαιολάδου.
• Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους πέντε μεγαλύτερους προμηθευτές ελαιολάδου της αυστραλιανής αγοράς, ενώ οι ελληνικές εξαγωγές προς την Αυστραλία κατέγραψαν αύξηση της τάξης του 162,4% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
• Παράλληλα, η Αυστραλία αποτελεί σημαντική αγορά για τις ελληνικές επιτραπέζιες ελιές, και ιδίως για τις ελιές Καλαμών, στις οποίες η Ελλάδα διατηρεί διαχρονικά ισχυρή εξαγωγική παρουσία.
Η ενδεχόμενη υιοθέτηση ενός συστήματος που υποβαθμίζει διατροφικά τα προϊόντα αυτά μπορεί να προκαλέσει:
• σύγχυση στους καταναλωτές,
• στρέβλωση του ανταγωνισμού υπέρ άλλων φυτικών ελαίων ή υποκατάστατων,
• σημαντική ζημία στις ελληνικές εξαγωγές,
• και δημιουργία ενός έμμεσου μη δασμολογικού εμποδίου στο διεθνές εμπόριο, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία προωθείται η εμβάθυνση των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Αυστραλίας.
Για τους λόγους αυτούς, η Ένωση Μεσσηνίας προτρέπει την Ελληνική Κυβέρνηση να αναλάβει άμεσα τις ακόλουθες πρωτοβουλίες:
1. Να παρακολουθήσει στενά την εξέλιξη της Πρότασης P1067 της FSANZ και να συμμετάσχει ενεργά μέσω των αρμόδιων διπλωματικών και εμπορικών διαύλων.
2. Να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ιδίως τις DG TRADE, DG AGRI και DG SANTE) να αξιολογήσει τις πιθανές επιπτώσεις του συστήματος στις εξαγωγές ευρωπαϊκού ελαιολάδου και επιτραπέζιων ελιών και να αναλάβει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες.
3. Να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγγράψει το θέμα στον θεσμικό διάλογο Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αυστραλίας για τα Τεχνικά Εμπόδια στο Εμπόριο (Technical Barriers to Trade – TBT) και να εξετάσει κατά πόσο η προτεινόμενη μεθοδολογία συνιστά ή ενδέχεται να συνιστά αδικαιολόγητο τεχνικό εμπόδιο στο εμπόριο, κατά την έννοια της Συμφωνίας TBT του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), με δυσανάλογες επιπτώσεις στις εξαγωγές ευρωπαϊκού ελαιολάδου και επιτραπέζιων ελιών.
4. Να επιδιώξει κοινή παρέμβαση με τις λοιπές ελαιοπαραγωγές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία και Κύπρο), ώστε να διαμορφωθεί ενιαία ευρωπαϊκή θέση υπέρ μιας επιστημονικά τεκμηριωμένης και δίκαιης αξιολόγησης του ελαιολάδου και της επιτραπέζιας ελιάς.
5. Να συγκροτήσει εθνική ομάδα εργασίας, με τη συμμετοχή των συναρμόδιων υπουργείων, της Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας στην ΕΕ, του Enterprise Greece, του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και των αντιπροσωπευτικών φορέων του κλάδου, προκειμένου να υπάρξει συντονισμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ελληνική παρέμβαση.
6. Να ενημερώσει συστηματικά τους Έλληνες εξαγωγείς και τους παραγωγικούς φορείς, ώστε να διαμορφωθεί κοινή εθνική στρατηγική για την προστασία και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων στην αυστραλιανή αγορά.
Η «Ένωση Μεσσηνίας» υποστηρίζει πλήρως την ανάγκη αξιόπιστης ενημέρωσης των καταναλωτών και την προώθηση της δημόσιας υγείας. Ωστόσο, κάθε σύστημα διατροφικής επισήμανσης πρέπει να βασίζεται σε σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα και να αξιολογεί τα τρόφιμα με τρόπο ολιστικό, λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική διατροφική τους αξία και όχι απομονωμένα θρεπτικά χαρακτηριστικά.
Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και η επιτραπέζια ελιά αποτελούν εμβληματικά προϊόντα της ελληνικής και ευρωπαϊκής αγροδιατροφής, αναγνωρισμένα διεθνώς για τη συμβολή τους στη Μεσογειακή Διατροφή και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Μεσογειακή Διατροφή, της οποίας το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και η επιτραπέζια ελιά αποτελούν θεμελιώδη συστατικά, έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως στοιχείο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας. Παράλληλα, υποστηρίζεται από εκτεταμένη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία ως ένα από τα πλέον υγιεινά διατροφικά πρότυπα, με τεκμηριωμένα οφέλη για τη δημόσια υγεία.
Η υιοθέτηση συστημάτων αξιολόγησης που οδηγούν σε στρεβλές εντυπώσεις δεν πλήττει μόνο τους παραγωγούς και τις εξαγωγές, αλλά υπονομεύει και τη διεθνή αξιοπιστία της επιστημονικής γνώσης γύρω από τα προϊόντα αυτά. Η Ελλάδα οφείλει να πρωταγωνιστήσει στη διαμόρφωση διεθνών προτύπων διατροφικής επισήμανσης που βασίζονται στην επιστήμη και όχι σε απλουστευτικούς αλγορίθμους, διασφαλίζοντας ότι προϊόντα όπως το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και η επιτραπέζια ελιά αξιολογούνται δίκαια, αντικειμενικά και σύμφωνα με τα αποδεδειγμένα οφέλη τους για την ανθρώπινη υγεία.
Η έγκαιρη κινητοποίηση των ελληνικών και ευρωπαϊκών θεσμών είναι κρίσιμη, ώστε να διασφαλιστεί ότι η τελική εφαρμογή του συστήματος δεν θα οδηγήσει σε αδικαιολόγητη υποβάθμιση προϊόντων που αποτελούν πυλώνες της ελληνικής παραγωγής, της Μεσογειακής Διατροφής και των ευρωπαϊκών εξαγωγών. Ευελπιστούμε στην άμεση ανταπόκρισή σας και παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω συνεργασία ή τεχνική συνδρομή επί του θέματος.