Ο προαστιακός δεν θα κριθεί στις ράγες. Θα κριθεί στις επιλογές μας.
Κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου και τη δημιουργία ενός σύγχρονου προαστιακού στην Καλαμάτα, εμφανίζεται σχεδόν αυτόματα η ίδια ένσταση: «Και ποιος θα τον χρησιμοποιεί;».
Είναι μια εύλογη απορία, αλλά ίσως τίθεται με λάθος σειρά.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι πολίτες θα στηρίξουν τον προαστιακό.
Είναι αν η Πολιτεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι έτοιμες να δημιουργήσουν εκείνες τις συνθήκες που θα κάνουν τον προαστιακό αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.
Οι μετακινήσεις δεν αλλάζουν με ευχές. Αλλάζουν όταν προσφέρονται καλύτερες επιλογές.
Αν το τρένο περνά συχνά, είναι συνεπές στα δρομολόγιά του, προσφέρει άνεση, ασφάλεια και οικονομία, τότε δεν χρειάζεται να πειστεί ο πολίτης. Θα το επιλέξει μόνος του. Όπως συμβαίνει σε δεκάδες ευρωπαϊκές πόλεις, όπου ο προαστιακός δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασική υποδομή της καθημερινής ζωής.
Για να συμβεί αυτό, όμως, δεν αρκεί να ξαναμπούν οι ράγες σε λειτουργία.
Χρειάζονται σταθμοί εύκολα προσβάσιμοι, χώροι στάθμευσης για όσους έρχονται από τα γύρω χωριά, σύνδεση με τα αστικά λεωφορεία, ασφαλείς διαδρομές για πεζούς και ποδηλάτες, σύγχρονη πληροφόρηση και δρομολόγια που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων, των μαθητών, των φοιτητών και των επισκεπτών.
Χρειάζονται επίσης πολιτικές που θα ενθαρρύνουν τη χρήση του. Μειωμένες κάρτες απεριορίστων διαδρομών, κίνητρα για τους καθημερινούς χρήστες, συνεργασίες με επιχειρήσεις και εκπαιδευτικά ιδρύματα, συνδυασμένες μετακινήσεις με άλλα μέσα.
Έτσι δημιουργείται μια νέα κουλτούρα μετακίνησης.
Όχι με υποχρεώσεις, αλλά με επιλογές.
Η Καλαμάτα αλλάζει. Μεγαλώνει. Η Μεσσήνη αναπτύσσεται. Οι καθημερινές μετακινήσεις αυξάνονται. Το αεροδρόμιο αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, ο τουρισμός ενισχύεται, οι ανάγκες των κατοίκων διαφοροποιούνται. Όλα αυτά δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα, που απαιτεί σύγχρονες λύσεις και όχι λογικές περασμένων δεκαετιών.
Ο προαστιακός μπορεί να αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο αυτής της νέας εποχής. Να ενώσει πόλεις και οικισμούς, να μειώσει την εξάρτηση από το αυτοκίνητο, να περιορίσει την κυκλοφοριακή επιβάρυνση και να προσφέρει μια πιο ποιοτική καθημερινότητα. Δεν είναι μόνο ένα συγκοινωνιακό έργο. Είναι μια επένδυση στην ανάπτυξη, στο περιβάλλον και στην ποιότητα ζωής.
Όσοι αντιμετωπίζουν το εγχείρημα αποκλειστικά με όρους εισιτηρίων και οικονομικών ισολογισμών, χάνουν τη μεγάλη εικόνα. Οι μεγάλες δημόσιες υποδομές δεν κατασκευάζονται επειδή υπάρχει ήδη μεγάλη ζήτηση. Κατασκευάζονται για να δημιουργήσουν νέες δυνατότητες, να αλλάξουν συνήθειες, να βελτιώσουν την καθημερινότητα και να ανοίξουν δρόμους για το μέλλον.
Ας μην περιμένουμε, λοιπόν, από τους πολίτες να αποδείξουν πρώτοι ότι θέλουν τον προαστιακό. Ας αποδείξει πρώτα η Πολιτεία ότι πιστεύει σε αυτόν. Με σοβαρό σχεδιασμό, επαρκείς υποδομές, σταθερή χρηματοδότηση και ουσιαστικά κίνητρα.
Γιατί οι κοινωνίες προοδεύουν όταν οι δημόσιες επενδύσεις δημιουργούν εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη, όταν κερδηθεί, φέρνει συμμετοχή.
Ίσως, τελικά, το πιο κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να γίνει βιώσιμος ένας προαστιακός στην Καλαμάτα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν έχουμε το θάρρος να επενδύσουμε σε μια διαφορετική αντίληψη για τις μετακινήσεις, την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής. Αν η απάντηση είναι «ναι», τότε ο προαστιακός δεν θα είναι απλώς ένα τρένο που θα ενώνει σταθμούς. Θα είναι ένα έργο που θα ενώσει ανθρώπους, ευκαιρίες και προοπτικές για ολόκληρη τη Μεσσηνία.
Γιάννης Λασκαρης