ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – Σε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης αναμένεται να μετατραπεί η συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών της ΕΕ (ECOFIN) την ερχόμενη Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2026. Στο επίκεντρο της ατζέντας βρίσκεται η πολυαναμενόμενη και ριζική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τη φορολόγηση του καπνού, με την Ιρλανδική Προεδρία να πιέζει για την επίτευξη μιας τελικής πολιτικής συμφωνίας.
Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση, η οποία αποτελεί την πρώτη σοβαρή αναθεώρηση του πλαισίου από το 2011, στοχεύει στην εναρμόνιση της νομοθεσίας με τη σύγχρονη αγορά και στην περαιτέρω μείωση των ποσοστών καπνίσματος στην Ευρώπη. Ωστόσο, οι προβλεπόμενες αλλαγές αναμένεται να προκαλέσουν ισχυρές αναταράξεις στις τσέπες των καταναλωτών.
Εκτόξευση τιμών στα παραδοσιακά καπνικά
Η πιο ριζοσπαστική πρόταση αφορά τον διπλασιασμό του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα παραδοσιακά τσιγάρα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται την αύξηση του κατώτατου ορίου από τα 90 ευρώ στα 215 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα.
Αν η πρόταση υιοθετηθεί χωρίς τροποποιήσεις, οι επιπτώσεις για την ελληνική αγορά θα είναι άμεσες και αισθητές. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η μέση τιμή ενός δημοφιλούς πακέτου τσιγάρων στην Ελλάδα θα μπορούσε να εκτιναχθεί από τα 4,80 ευρώ που είναι σήμερα, κοντά στα 6,50 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 1,70 ευρώ.
Στο «στόχαστρο» για πρώτη φορά ηλεκτρονικό τσιγάρο και vapes
Η μεγάλη καινοτομία της νέας οδηγίας είναι ότι κλείνει τα νομοθετικά «παράθυρα» της τελευταίας δεκαετίας, βάζοντας για πρώτη φορά στο κάδρο της πανευρωπαϊκής φορολόγησης τα εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης.
Συγκεκριμένα, εισάγεται ελάχιστος φόρος για:
• Ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes) και υγρά αναπλήρωσης
• Προϊόντα θερμαινόμενου καπνού
• Σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches)
Μέχρι σήμερα, κάθε κράτος-μέλος εφάρμοζε τη δική του πολιτική στα προϊόντα αυτά, γεγονός που δημιουργούσε μεγάλες αποκλίσεις τιμών και ευνοούσε το διασυνοριακό λαθρεμπόριο.
Το «αγκάθι» της ομοφωνίας και το μπλόκο της Σουηδίας
Παρά την αποφασιστικότητα της Προεδρίας, η έγκριση των μέτρων τη Δευτέρα κάθε άλλο παρά δεδομένη θεωρείται. Για τα φορολογικά ζητήματα εντός της ΕΕ απαιτείται απόλυτη ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών, κάτι που σημαίνει ότι ακόμη και μία χώρα μπορεί να ασκήσει βέτο.
Η Σουηδία αποτελεί τον βασικό «πονοκέφαλο» των Βρυξελλών, καθώς έχει ήδη εκφράσει έντονες αντιρρήσεις σε προπαρασκευαστικές συναντήσεις, προκειμένου να προστατεύσει τη δική της εγχώρια αγορά εναλλακτικών προϊόντων (όπως το snus).
Πότε θα δουν οι καταναλωτές τις αλλαγές;
Ακόμη και αν οι Υπουργοί Οικονομικών καταλήξουν σε συμφωνία την ερχόμενη Δευτέρα, οι αυξήσεις δεν θα αποτυπωθούν άμεσα στα ράφια των καταστημάτων. Μετά την πολιτική συμφωνία, θα απαιτηθεί χρόνος για την ενσωμάτωση της οδηγίας στις εθνικές νομοθεσίες, με τον ορίζοντα εφαρμογής των νέων φόρων να τοποθετείται, στην καλύτερη περίπτωση, εντός του 2028.
Θέλεις να προσθέσω στο άρθρο περισσότερες λεπτομέρειες για κάτι συγκεκριμένο, όπως τις αντιδράσεις της αγοράς ή τη σύγκριση των τιμών με άλλες ευρωπαϊκές χώρες; Αν θέλεις, μπορώ επίσης να set up a task για να σε ενημερώσω για το αποτέλεσμα της συνεδρίασης του ECOFIN την ερχόμενη Δευτέρα.