Χθες, η διεθνής αμυντική κοινότητα αιφνιδιάστηκε από μια ανακοίνωση που μπορεί να αλλάξει μελλοντικά, τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρασία. Κατά τη διάρκεια της έκθεσης SAHA EXPO στην Κωνσταντινούπολη, η Τουρκία παρουσίασε το ομοίωμα του Yıldırımhan, ενός βαλλιστικού πυραύλου με ανακοινωμένη εμβέλεια 6.000 χιλιομέτρων. Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια προσθήκη στο τουρκικό οπλοστάσιο, αλλά την επίσημη είσοδο της Άγκυρας στην κατηγορία των χωρών που διαθέτουν τεχνολογία Διηπειρωτικών Βαλλιστικών Πυραύλων (ICBM).
Ο Yıldırımhan, προϊόν ανάπτυξης του Κέντρου Έρευνας και Ανάπτυξης (ARGE) του Τουρκικού Υπουργείου Άμυνας, έχει σοβαρές προδιαγραφές. Με εμβέλεια που ξεπερνά το όριο των 5.500 χλμ. (το τυπικό όριο για την κατηγορία ICBM), ο πύραυλος φέρεται να επιτυγχάνει ταχύτητες από 9 Mach έως 25 Mach.
Η προώθηση του βασίζεται σε ένα εξελιγμένο σύστημα τεσσάρων κινητήρων με χρήση υγρού καυσίμου (τετροξείδιο του αζώτου), ενώ η δυνατότητα μεταφοράς συμβατικής κεφαλής βάρους έως 3 τόνων, του προσδίδει τεράστια καταστροφική ισχύ. Παρόλο που στην έκθεση παρουσιάστηκε ένα ομοίωμα, οι λεπτομέρειες του σχεδιασμού υποδηλώνουν ότι το πρόγραμμα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης.
Η απόφαση για την ανάπτυξη ενός τέτοιου όπλου δεν είναι μόνο στρατιωτική, αλλά κυρίως πολιτική.
Η Άγκυρα επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να προστατεύσει τα συμφέροντα της χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στην «ομπρέλα» του ΝΑΤΟ. Ο Yıldırımhan είναι ένα σύμβολο του «Αιώνα της Τουρκίας», μια δήλωση ισχύος προς φίλους και εχθρούς που ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία της.
Με τη δυνατότητα να πλήξει στόχους σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική, η Τουρκία αναβαθμίζεται σε παγκόσμιο παίκτη. Λειτουργεί ως αντίβαρο στις πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν και τη στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ.
Παράλληλα, η τεχνολογία των ICBM είναι η ίδια που απαιτείται για την εκτόξευση δορυφόρων. Έτσι, ο πύραυλος αυτός αποτελεί το θεμέλιο για το φιλόδοξο τουρκικό διαστημικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, υπάρχουν και σοβαρά αντεπιχειρήματα. Ένας ICBM χωρίς πυρηνική κεφαλή θεωρείται συχνά «παράλογος» από οικονομική και στρατιωτική άποψη, καθώς το κόστος του είναι δυσανάλογο με το αποτέλεσμα ενός συμβατικού πλήγματος. Επιπλέον, το ρίσκο της διπλωματικής απομόνωσης και των κυρώσεων είναι αυξημένο.
Οι γείτονες της Τουρκίας αντιμετωπίζουν την αποκάλυψη με έντονο σκεπτικισμό.
Η Αθήνα θα πιεστεί πλέον να επιταχύνει τη δημιουργία του δικού της αντιπυραυλικού θόλου. Η ανάγκη για συστήματα αναχαίτισης μεγάλου ύψους, όπως το ισραηλινό Arrow 3, ή τα αμερικανικά SM-3 και THAAD, γίνεται επιτακτική για τη διατήρηση της στρατηγικής ισορροπίας στο Αιγαίο.
Σε ότι αφορά το Ισραήλ, βαθαίνει η καχυποψία. Το πιθανότερο είναι να θεωρηθεί η Τουρκία ως ένας ανταγωνιστής που υιοθετεί το «ιρανικό μοντέλο» ανάπτυξης όπλων μεγάλης εμβέλειας. Η ανησυχία εντείνεται λόγω και των τουρκικών βάσεων στη Σομαλία, οι οποίες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πεδία δοκιμών και εκτοξεύσεων.
Η Τεχεράνη βλέπει το μονοπώλιο της στις πυραυλικές δυνατότητες της περιοχής να απειλείται, γεγονός που μπορεί να πυροδοτήσει μια νέα κούρσα εξοπλισμών.
Είναι βέβαιο ότι η δυνατότητα της Τουρκίας να προβάλλει ισχύ σε όλη τη Βόρεια Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο θα προκαλέσει «νευρικότητα» στο Κάιρο και το Ριάντ, ενισχύοντας τις τάσεις για αμυντική αυτονομία στον αραβικό κόσμο.
Ο Yıldırımhan δεν θα αφήσει ασυγκίνητες και τις Μεγάλες Δυνάμεις. Η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε δίλημμα. Από τη μία, η Τουρκία είναι σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, από την άλλη, η ανάπτυξη τέτοιων όπλων δυσκολεύει τον έλεγχο της Άγκυρας, καθώς και τον έλεγχο των εξοπλισμών και την περιφερειακή σταθερότητα.
Σε ότι αφορά τη Ρωσία, παρά την τακτική συνεργασία Πούτιν-Ερντογάν, η Μόσχα δεν βλέπει με καλό μάτι έναν πύραυλο που μπορεί να φτάσει στην καρδιά της ρωσικής επικράτειας. Το Πεκίνο θα παρακολουθεί πιο στενά την τεχνολογική πρόοδο της Τουρκίας, ανησυχώντας για την αποσταθεροποίηση των εμπορικών και ενεργειακών οδών στην Κεντρική Ασία.
Συνολικά, οι τρεις δυνάμεις αναμένεται να αυξήσουν την επιτήρηση πάνω στην Τουρκία, καθώς η χώρα μετατρέπεται από περιφερειακός παίκτης σε δύναμη με διηπειρωτικό βεληνεκές.
Σε ότι αφορά το ΝΑΤΟ, αν και η Τουρκία είναι μέλος της Συμμαχίας, η ανάπτυξη ενός συστήματος εμβέλειας 6.000 χλμ. προκαλεί συζητήσεις για τον έλεγχο της κλιμάκωσης και τη στρατηγική αυτονομία της Άγκυρας. Αναλυτές επισημαίνουν ότι η κίνηση αυτή μπορεί να αναγκάσει γειτονικές χώρες, όπως το Ισραήλ, η Ελλάδα και τα κράτη του Κόλπου, να επιταχύνουν την αγορά αντιπυραυλικών συστημάτων από τις ΗΠΑ ή την Ευρώπη.
Αν ο Yıldırımhan αναπτυχθεί σήμερα, θα είναι ευάλωτος σε ένα προληπτικό πλήγμα, καθώς η Τουρκία εξακολουθεί να βασίζεται σε συμμαχικά μέσα (ΗΠΑ/ΝΑΤΟ) για την αντιβαλλιστική της προστασία, όπως έδειξε και ο πόλεμος στο Ιράν. Η Άγκυρα βρίσκεται σε έναν αγώνα δρόμου για να ευθυγραμμίσει τις επιθετικές της δυνατότητες (πύραυλοι ICBM) με τις αμυντικές της (αντιαεροπορικό σύστημα Steel Dome).
Παρά τον ενθουσιασμό των τουρκικών ΜΜΕ, οι διεθνείς αναλυτές παραμένουν επιφυλακτικοί. Η μετάβαση από ένα ομοίωμα σε μια έκθεση, στην επιχειρησιακή ετοιμότητα ενός ICBM απαιτεί πολλά χρόνια εξαντλητικών και δαπανηρών δοκιμών.
Είναι ο Yıldırımhan ένας πραγματικός κίνδυνος ή μια «άσκηση» δημόσιας διπλωματίας για να εξαναγκάσει η Τουρκία τη Δύση σε παραχωρήσεις; Η απάντηση βρίσκεται στον χρόνο και στις μελλοντικές δοκιμαστικές εκτοξεύσεις.
Το βέβαιο είναι ότι η Άγκυρα δεν αρκείται πλέον στον ρόλο της περιφερειακής δύναμης. Διεκδικεί μια θέση στο τραπέζι των παγκόσμιων στρατηγικών παικτών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή μας.