Η Παναγία Βουλκανιώτισσα, η απελευθέρωση του 1828 και το πανηγύρι που ενώνει πίστη και ιστορία
Με κατανυκτική λιτανεία, που διασχίζει 20 χιλιόμετρα μέσα στη νύχτα, ξεκινά κάθε χρόνο το μεγάλο πανηγύρι της Μεσσήνης. Χιλιάδες πιστοί, με κεριά στα χέρια, ακολουθούν την πομπή που κατεβάζει την εικόνα της Παναγίας Βουλκανιώτισσας από τη Μονή Βουλκάνου μέχρι την καρδιά της πόλης. Μια τελετουργία αιώνων, που φέτος αποκτά καινούρια διάσταση: η 20η Σεπτεμβρίου καθιερώνεται επίσημα ως τοπική αργία.
Το γεγονός σφραγίστηκε με τη δημοσίευση στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 157/τεύχος Α/10-09-2025) του υπ’ αριθ. 78 Προεδρικού Διατάγματος:
«Κηρύσσεται η 20ή Σεπτεμβρίου, ημέρα καθόδου της θαυματουργού εικόνας της “Παναγίας Βουλκανιωτίσσης”, ως ημέρα αργίας για την Δημοτική Κοινότητα Μεσσήνης του Δήμου Μεσσήνης».
Από τον λοιμό του 18ου αιώνα στην απελευθέρωση του 1828
Η Παναγία Βουλκανιώτισσα δεν είναι απλώς η πνευματική προστάτιδα της πόλης. Σύμφωνα με την παράδοση, η χάρη της έσωσε τη Μεσσήνη από θανατηφόρο λοιμό τον 18ο αιώνα. Έκτοτε, η εικόνα της συνδέθηκε άρρηκτα με την τύχη των κατοίκων.
Αλλά η ημερομηνία της 20ης Σεπτεμβρίου έχει και άλλη ιστορική φόρτιση: το 1828, ο Γάλλος στρατηγός Νικόλαος-Ζοζέφ Μαιζών μπήκε θριαμβευτικά στη Μεσσήνη, χωρίς να πέσει ούτε μια τουφεκιά. Η πόλη απελευθερώθηκε από τα τουρκοαιγυπτιακά στρατεύματα, και η μέρα έμεινε στη μνήμη των παλιότερων ως «η δεύτερη ανάσταση» του τόπου.
Το πανηγύρι που μεταφέρθηκε για τους αγρότες
Το περίφημο Πανηγύρι της Μεσσήνης δεν γιορταζόταν πάντα τον Σεπτέμβριο. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα τελούνταν τον Αύγουστο, όμως με το νέο ημερολόγιο και τις ανάγκες των αγροτών να έχουν ολοκληρώσει τα θερίσματα και τις ελιές, μεταφέρθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου. Έτσι, οι κάτοικοι μπορούσαν να συμμετάσχουν με γεμάτα πορτοφόλια και να στηρίξουν την εμποροπανήγυρη, που έγινε πόλος έλξης για όλη τη Μεσσηνία.
«Ιστορική στιγμή για τον τόπο μας»
Ο Δήμαρχος Μεσσήνης, Γιώργος Αθανασόπουλος, δήλωσε με συγκίνηση μετά τη δημοσίευση του ΦΕΚ:
«Η αναγνώριση της 20ης Σεπτεμβρίου ως τοπικής αργίας αποτελεί ιστορική στιγμή για τον τόπο μας. Τιμά την πίστη των συμπολιτών μας, αναδεικνύει την παράδοση και ενώνει την κοινωνία μας. Ευχαριστώ τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Θεόδωρο Λιβάνιο και τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο για τη συμβολή τους. Καλούμε όλους να συμμετάσχουν με σεβασμό και κατάνυξη στη μεγάλη γιορτή».
Και φέτος, όπως και κάθε χρόνο, η Μεσσήνη ετοιμάζεται να ζήσει ξανά την ιερή πομπή μέσα στη νύχτα, το εμπορικό αντάμωμα και την ιστορική μνήμη μιας ημέρας που παντρεύει την πίστη με την ελευθερία.