Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση της εκμετάλλευσης των υδάτινων πόρων από μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες.
Στην παγκόσμια αγορά του εμφιαλωμένου νερού δραστηριοποιούνται εταιρείες όπως η Nestlé,
η The Coca-Cola Company
,η PepsiCo,
η Danone, η Primo Brands, η FIJI Water, η Nongfu Spring και η Suntory,
Ενώ στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται τόσο πολυεθνικές όσο και ελληνικές εταιρείες, όπως
η Nestlé (Κορπή),
η Coca-Cola HBC (Αύρα),
η Βίκος,
η Ζαγόρι, η Θεόνη, η Δίρφυς, η Ζαρός και η Σουρωτή, μέσω αδειών εκμετάλλευσης φυσικών πηγών.
Η παρουσία και η εκμετάλλευση φυσικών πηγών από ιδιωτικές εταιρείες αποτελεί μόνο μία πτυχή του ζητήματος.
Το μεγαλύτερο ερώτημα αφορά πλέον όχι μόνο ποιος εμφιαλώνει το νερό, αλλά και ποιος διαχειρίζεται το ίδιο το δίκτυο ύδρευσης και τη διάθεση ενός αγαθού που είναι απολύτως απαραίτητο για τη ζωή.
Η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον από την εκμετάλλευση των πηγών στη διαχείριση του νερού ως δημόσιου αγαθού πρώτης ανάγκης.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και πόλεις έχει αναπτυχθεί η αντίθετη τάση: η επιστροφή της διαχείρισης του νερού σε δημόσιους ή δημοτικούς φορείς. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το Παρίσι και το Βερολίνο, τα οποία επανέφεραν τη διαχείριση της ύδρευσης υπό δημόσιο έλεγχο. Η τάση αυτή, γνωστή διεθνώς ως remunicipalisation, βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό αποτελεί στρατηγικό δημόσιο αγαθό και όχι απλώς εμπορικό προϊόν.
Τα θέματα ενέργειας… νερού δεν μπορούν να ναι στο χρηματιστήριο γιατί είναι θέματα εθνικής ασφάλειας
Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη η αναδιοργάνωση της διαχείρισης των υπηρεσιών ύδρευσης, με σχέδια για μεγαλύτερο ρόλο της ΕΥΔΑΠ σε περιοχές της περιφέρειας.
Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι το νερό δεν ιδιωτικοποιείται και ότι θα παραμείνει υπό δημόσιο έλεγχο. Ωστόσο, η ΕΥΔΑΠ είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο και διαθέτει ιδιώτες μετόχους.
Ένας από τους σημαντικότερους ιδιώτες μετόχους είναι πλέον η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, η οποία απέκτησε σημαντικό ποσοστό της ΕΥΔΑΠ το 2026, με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.
Το επόμενο μεγάλο ερώτημα αφορά τη συγκέντρωση της διαχείρισης της ύδρευσης σε λίγους μεγάλους φορείς, όπως η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ, μέσω της επέκτασης των αρμοδιοτήτων τους σε ολοένα και περισσότερες περιοχές της ελληνικής περιφέρειας. Η συγκεντρωτική αυτή προσέγγιση γεννά εύλογα ερωτήματα για το μέλλον των τοπικών κοινωνιών. Θα εξακολουθήσουν οι τοπικές ανάγκες να αποτελούν προτεραιότητα ή οι αποφάσεις θα λαμβάνονται πλέον με κεντρικά κριτήρια; Σε περιόδους λειψυδρίας ή αυξημένης ζήτησης, ποια περιοχή θα προηγείται στον σχεδιασμό και στην κατανομή των διαθέσιμων υδάτινων πόρων;
Εξίσου σημαντικό είναι και το ζήτημα της τιμολογιακής πολιτικής. Είναι δίκαιο να εφαρμόζεται η ίδια λογική χρέωσης σε ολόκληρη τη χώρα, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, το κόστος διαχείρισης ή τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών; Τα ερωτήματα αυτά δεν αφορούν μόνο το οικονομικό κόστος, αλλά και το μοντέλο διαχείρισης ενός αγαθού που αποτελεί προϋπόθεση για την ίδια τη ζωή.
Το νερό δεν είναι απλώς ένας φυσικός πόρος. Είναι στοιχείο της δημόσιας υγείας, της αγροτικής παραγωγής, της τοπικής ανάπτυξης, της εθνικής ασφάλειας και, πάνω απ’ όλα, ένα θεμελιώδες αγαθό για κάθε άνθρωπο. Γι’ αυτό και η συζήτηση γύρω από τη διαχείρισή του δεν αφορά μόνο την οικονομία ή τη διοίκηση, αλλά το μέλλον των τοπικών κοινωνιών και των επόμενων γενεών.
Λαμπρος Κάντζος
Και για να προλάβω και κάποιους… το παρόν κείμενο δεν είναι θέμα αντιπολίτευσης ή επίθεσης είναι θέμα παρατήρησης και μάλιστα από έναν άνθρωπο όπως είμαι εγώ που δεν συγκαταλέγομαι ανάμεσα σε πολιτικές ιδεολογίες και κόμματα και ούτε με ενδιαφέρει η μικροπολιτικη…. τα ρουσφέτια οι συγκαλήψεις και οι προπαγάνδες